Wróć do schematu
Dobra praktyka

Kwalifikacja: Stolarz

Data dodania:
Pobierz PDF
Schemat_Niemcy_Stolarz_v2.1CERTYFIKACJAWERYFIKACJADOKUMENTOWANIEIDENTYFIKOWANIETAKTAKTAKNIENIENIEDziałania uzupełniającelub egzamin zewnętrznyDziałania uzupełniająceBrak uznania równoważnościWydanie administracyjnie wiążącego dokumentupotwierdzającego równoważność kwalifikacjizagranicznej w stopniu częściowymWydanie administracyjnie wiążącego dokumentupotwierdzającego równoważność kwalifikacjizagranicznej w stopniu pełnymProceduraodwoławczaPotwierdzenieefektówuczenia się„Analiza dokumentacji”„Analiza umiejętności”przeprowadzona przezdwóch asesorówPotwierdzenieiż przedstawionedokumenty spełniająwarunki określonew stosownej ustawieSkompletowanie dowodów potwierdzających efekty uczenia się (tj. dowody kształcenia zawodowego, doświadczenia zawodowego, kształcenia uzupełniającego, treści szkoleń itd.) Decyzja kandydata o przystąpieniu do dalszej części walidacjiDoradztwo wstępne polegające na diagnozie efektów uczenia się oraz wyborze odpowiedniej kwalifikacji niemieckiejSTART

1. Kraj, nazwa instytucji

  • Niemcy
  • Integration durch Qualifizierung (IQ), Sieć "Integracja przez Kwalifikacje"

2. Strona internetowa instytucji

3. Nazwa kwalifikacji, której dotyczy dobra praktyka

Stolarz (poziom 4 Niemieckiej Ramy Kwalifikacji, poziom 4 Europejskiej Ramy Kwalifikacji)

Der Tischler (Deutschen Qualifikationsrahmen - DQR niveau 4, EQF L4)

4. Krótki opis procesu walidacji

Opisana tu dobra praktyka dotyczy procedury uznania kwalifikacji zawodowych uzyskanych poza Niemcami. Wprowadziła ją federalna Ustawa o udoskonaleniu zasad stwierdzania i uznawania kwalifikacji zawodowych zdobytych za granicą z 2012 r. (dalej jako ustawa o uznawaniu).

Według tej ustawy procedura obejmuje cztery fazy, odpowiadające walidacji efektów uczenia się:

  • Identyfikowanie efektów uczenia się – początkowy etap, w trakcie którego należy zdiagnozować efekty uczenia się danej osoby, określić, jakiej niemieckiej kwalifikacji odpowiadają oraz wyjaśnić kandydatowi kolejne etapy procedury.
  • Dokumentowanie efektów uczenia się – etap gromadzenia przez kandydata dowodów na posiadanie kwalifikacji zawodowych uzyskanych za granicą.
  • Weryfikacja efektów uczenia się – może przebiegać w dwóch etapach:
    • analiza dowodów zgromadzonych na etapie dokumentowania w celu określenia równoważności kwalifikacji kandydata z jej niemieckim odpowiednikiem,
    • dodatkowo, jeśli dowody budzą wątpliwości lub nie są wystarczające do podjęcia decyzji – następuje sprawdzenie efektów uczenia się kandydata w praktyce, tzw. analiza umiejętności.
  • Certyfikowanie polega na wystawieniu administracyjnie wiążącego dokumentu, który stwierdza:
    • równoważność kwalifikacji uzyskanej za granicą z niemieckim odpowiednikiem (według standardów niemieckich) w stopniu pełnym albo częściowym,
    • brak równoważności.

Celem walidacji jest określenie, czy kompetencje lub kwalifikacje kandydata są równoważne z tymi, które by uzyskał w systemie dualnego kształcenia zawodowego w Niemczech.

5. Szczegółowy opis procesu walidacji

5.1. Identyfikowanie efektów uczenia się

Identyfikowanie efektów uczenia się przyjmuje formę sesji doradczej, z reguły prowadzonej w lokalnej placówce sieci „Integracja przez Kwalifikacje”; doradcy pracują także w izbach rzemieślniczych.

Zazwyczaj etap identyfikowania ogranicza się do pojedynczej sesji. W jej trakcie doradca na podstawie doświadczenia zawodowego kandydata próbuje ustalić, czy proces uznawania jest w danym wypadku zasadny. Proces ten nazywany jest doradztwem wstępnym.

Jeśli wstępna analiza doświadczenia zawodowego i dokumentów uzasadniają dalsze procedowanie, doradca i kandydat wspólnie określają, jaka niemiecka kwalifikacja będzie podstawą procesu uznawania. Doradca powinien także wskazać, której procedurze weryfikacji powinien się poddać kandydat („analiza dokumentacji” bądź „analiza umiejętności”).

Długość trwania sesji doradczej zależy od przygotowania kandydata, od zakresu bądź długości jego doświadczenia zawodowego oraz od stopnia trudności porównania posiadanej przez niego kwalifikacji do niemieckiego odpowiednika. Czas konieczny do przeprowadzenia jednej sesji to 20–60 minut.

Dalsze doradztwo może się okazać konieczne w wypadku, gdy kandydat potrzebuje więcej czasu na decyzję, czy dalej angażować się w walidację, albo gdy musi uzupełnić dokumentację.

Metodami stosowanymi w ramach identyfikowania efektów uczenia się są rozmowa (wywiad swobodny) oraz analiza dokumentów (analiza dowodów i deklaracji) dostarczonych przez kandydata.

5.2. Dokumentowanie efektów uczenia się

Dokumentowanie efektów uczenia się polega na zgromadzeniu dowodów potwierdzających m.in.:

  • kształcenie zawodowe,
  • doświadczenie zawodowe,
  • kształcenie uzupełniające,
  • treść szkoleń.

Dokumentacja może obejmować także życiorys, wszelkie świadectwa, suplementy do dyplomów, wykazy zaliczeń i inne.

Dokumenty te muszą być oficjalnie potwierdzonymi kopiami – inaczej nie zostaną zaakceptowane. Można je złożyć w wersji papierowej albo za pośrednictwem poczty elektronicznej.

Dowody zgromadzone na tym etapie są podstawą do weryfikacji w trybie tzw. analizy dokumentacji.

Jeżeli jednak są niepełne bądź niewystarczające do podjęcia decyzji, należy sprawdzić efekty uczenia się kandydata w praktyce, w ramach tzw. analizy umiejętności. Zgodnie z federalną ustawą o uznawaniu dzieje się tak w wypadku gdy:

    • nie dostarczono żadnych dowodów potwierdzających kształcenie zawodowe,
    • złożono dowody tylko częściowo potwierdzające kształcenie zawodowe,
    • przedstawione dowody są mało znaczące,
    • istnieją wątpliwości co do autentyczności przedstawionych dowodów,
    • istnieją wątpliwości co do poprawności przedstawionych dowodów,
    • tożsamość kandydata nie jest pewna.

5.3. Weryfikacja efektów uczenia się

W wypadku kwalifikacji „stolarz” odpowiednią instancją do przeprowadzenia weryfikacji jest izba rzemieślnicza (tym samym poszczególne etapy walidacji są prowadzone przez różne podmioty, odbywają się w różnym miejscu i czasie).

Analiza dokumentacji

„Analiza dokumentacji” następuje wtedy, gdy dowody zgromadzone na etapie dokumentowania są znaczące, kompletne (potwierdzają całe kształcenie zawodowe kandydata) i nie budzą wątpliwości.

Ich analiza pozwala na stwierdzenie, czy kwalifikacja uzyskana za granicą odpowiada stosownemu niemieckiemu dyplomowi.

Analiza umiejętności

„Analiza umiejętności” została zdefiniowana w art. 14 ustawy o uznawaniu jako „inne procedury ustalania równoważności [kwalifikacji] bez odpowiednich dokumentów”. Artykuł ten stanowi, że właściwy podmiot stosuje odpowiednie procedury w celu ustalenia, czy kandydat osiągnął efekty uczenia się odpowiadające wymogom niemieckiego kształcenia zawodowego w zakresie rozpatrywanej kwalifikacji. Ustawa wymienia także metody stosowane w ramach „analizy umiejętności”.

W odróżnieniu od tradycyjnego egzaminu zawodowego w Niemczech, „analiza umiejętności” jest wyrywkowa. Jej celem jest sprawdzenie, czy kandydat ma wystarczającą wiedzę, umiejętności i kompetencje na określonych polach działalności zawodowej.

„Analiza umiejętności” jest przeprowadzana przez dwóch ekspertów (asesorów) wyznaczonych przez odpowiedni podmiot. W wypadku kwalifikacji „stolarz” jest nim stosowna izba rzemieślnicza; w odniesieniu do innych kwalifikacji mogą to być także izby przemysłowo-handlowe.

Asesorzy prowadzący konkretną procedurę „analizy umiejętności” określają kryteria oceny, które są zapisywane w specjalnym formularzu. Muszą być one przejrzyste i zrozumiałe dla każdej ze stron. Zależą od zawodu, zadań, które ma wykonać kandydat oraz od zastosowanych narzędzi oceny. Kryteria są zazwyczaj zbieżne z tym, co jest sprawdzane na niemieckim egzaminie zawodowym na daną kwalifikację.

Procedura obejmuje różne możliwości wykazania efektów uczenia się. Umiejętności poznawcze i komunikacyjne oraz wiedza i niektóre kompetencje społeczne mogą być sprawdzone przykładowo poprzez rozmowę z ekspertem (wywiad swobodny), rozmowę symulowaną lub odgrywanie ról (obserwacja w warunkach symulowanych), prezentację wyników pracy, analizę przypadku. Z kolei zdolności motoryczne mogą zostać sprawdzane poprzez zadanie praktyczne (obserwacja w warunkach symulowanych) lub tzw. pracę próbną w warsztacie (obserwacja w warunkach rzeczywistych).

Przykładowym zadaniem dla osoby chcącej potwierdzić posiadanie kwalifikacji „stolarza” może być wykonanie drewnianej skrzyni, w czasie nieprzekraczającym 7 godzin pracy.

W trakcie tego procesu kandydat przygotowuje do pracy i obsługuje stosowne urządzenia. Ponadto powinien zamontować metalowe łączenia, stworzyć wzór forniru, przetworzyć tworzywo sztuczne i połączyć gotowe elementy ze skrzynią.

W trakcie wykonywania zadania asesorzy mogą rozmawiać z kandydatem np. na tematy techniczne, związane z procesem przygotowania skrzyni, pojawiającymi się problemami i sposobami ich rozwiązania. Rozmowa taka nie tylko sprawdza wiedzę zawodową kandydata, lecz także pozwala mu zademonstrować umiejętności poznawcze i komunikacyjne. Może być kontynuowana po zakończeniu pracy przez kandydata.

Przykładowe pytania to: „Jak zorganizował/-a pan/pani swoją pracę?”, „Jaki jest pierwszy etap?”, „Proszę wyjaśnić poszczególne etapy pracy”, itd. W rezultacie można przeanalizować rozumienie przez kandydata szerszego kontekstu wykonywanej pracy oraz jego znajomość metodologii i techniki pracy.

Ocena wykonanych zadań jest dokumentowana w protokole, który kandydat otrzymuje bezpośrednio po „analizie umiejętności”. Ocena ta nie jest wystawiana w jakiejkolwiek skali; określa, czy wymagane efekty uczenia się zostały wystarczająco wykazane.

5.4. Certyfikowanie

Certyfikowanie efektów uczenia się jest pisemnym powiadomieniem o wyniku analizy dokumentacji lub „analizy umiejętności”. Wyniki mogą być następujące:

  • równoważność w stopniu pełnym – pełne uznanie kwalifikacji uzyskanej za granicą jako równoważnej ze stosowną kwalifikacją niemiecką;
  • równoważność w stopniu częściowym – częściowe uznanie kwalifikacji;
  • brak równoważności – brak uznania kwalifikacji.

6. Metody walidacji

W trakcie procesu uznawania na każdym etapie mogą być stosowane różnorodne metody.

6.1. Identyfikowanie efektów uczenia się

Doradcy w ośrodkach ds. uznawania kwalifikacji zawodowych oraz w izbach rzemieślniczych stosują metodę rozmowy (wywiad swobodny) w celu uzyskania informacji na temat doświadczenia zawodowego kandydata.

Zadaniem doradcy jest zbadanie sytuacji życiowej oraz doświadczenia zawodowego kandydata. W tym celu doradca może wykorzystać wytyczne dla doradztwa wstępnego, które zostały opracowane w ramach projektu "Prototyping Transfer" („Ustalanie wzorców transferu”).

Wytyczne te opisują zalecenia, sposoby pracy i standardy jakości; nie zwierają jednak wystandaryzowanych pytań, które doradcy byliby obowiązani zadać.

Na tym etapie stosuje się również analizę dokumentacji (metoda analizy dowodów i deklaracji) w celu ustalenia, czy wstępnie zebrane przez kandydata dowody wystarczają do potwierdzenia efektów uczenia się wymaganych dla kwalifikacji.

6.2. Dokumentowanie efektów uczenia się

Na etapie dokumentowania gromadzi się wymagane dokumenty. Stosuje się przy tym metodę analizy dowodów i deklaracji w celu ustalenia ich wartości pod kątem weryfikacji efektów uczenia się.

6.3. Weryfikacja efektów uczenia się

Na etapie weryfikacji stosuje się w pierwszej kolejności metodę analizy dowodów i deklaracji. W wypadku „analizy umiejętności” – również inne metody. Należą do nich:

  • zadanie praktyczne (obserwacja w warunkach symulowanych) – kandydat wykonuje typową czynność zawodową; może być to usługa, konserwacja lub naprawa;
  • rozmowa (wywiad swobodny) – ma wspierać realizację zadania praktycznego; pozwala na omówienie kwestii technicznych, procedur, warunków oraz ewentualnych problemów wraz ze sposobami ich rozwiązywania;
  • tzw. praca próbna (obserwacja w warunkach rzeczywistych) – kandydat pracuje przez jeden lub kilka dni w przedsiębiorstwie, żeby wykazać się umiejętnościami, wiedzą i kompetencjami społecznymi w pracy;
  • odgrywanie ról / rozmowa symulowana (obserwacja w warunkach symulowanych) – odgrywanie ról lub rozmowa symulowana umożliwia kandydatowi działanie w roli zawodowej; asesor (lub osoba trzecia) odgrywa rolę jego rozmówcy;
  • prezentacja – kandydat ma przedstawić zadanie, typową sytuację zawodową oraz szerszy kontekst zawodowy; następnie odpowiada na pytania asesorów; zazwyczaj jest to prezentacja ustna, bazująca na pracy, np. rezultatach zadania praktycznego;
  • analiza przypadku – analiza przypadku jest metodą, która dotyczy złożonych sytuacji zawodowych; kandydat musi znaleźć potencjalne rozwiązania realnego problemu, a następnie je omówić.

Analiza przypadku pozwala na ukazanie powiązań między procesem uczenia się i pracą, ponieważ odnosi się do rzeczywistych problemów, sytuacji oraz praktycznych rozwiązań. W centrum uwagi znajdują się przede wszystkim umiejętności poznawcze, związane z identyfikowaniem sytuacji problemowej, analizą i uzasadnieniem obranych strategii działania.

Rezultat analizy przypadku może być przedstawiony pisemnie lub ustnie.

7. Rezultaty walidacji

Proces walidacji może prowadzić do trzech rezultatów:

Równoważność w stopniu pełnym – w rezultacie następuje pełne uznanie kwalifikacji uzyskanej za granicą.

Zostaje przyznana, gdy nie ma znaczących różnic pomiędzy kwalifikacją kandydata i jej niemieckim odpowiednikiem:

Równoważność w stopniu częściowym – częściowe uznanie kwalifikacji.

Zostaje przyznana, gdy występują znaczne różnice pomiędzy kwalifikacją kandydata i jej niemieckim odpowiednikiem. Różnice są opisane w powiadomieniu i możliwe jest podjęcie tzw. działań uzupełniających (np. douczenie się, dodatkowe praktyki).

Dla przykładu, może się okazać, że z powodu różnic w kształceniu zawodowym kandydatowi brakuje części wymaganych umiejętności, np. z zakresu obsługi maszyn. W takiej sytuacji powinien zaliczyć kurs obsługi maszyn, obowiązkowy dla wszystkich stolarzy przyjeżdżających do Niemiec. Może przy tym uzyskać dofinansowanie z urzędu pracy.

Dopiero po takich działaniach uzupełniających kandydat otrzyma od stosownej izby rzemieślniczej dokument stwierdzające równoważność jego wykształcenia zawodowego z niemiecką kwalifikacją w stopniu pełnym. Jest to dowód, że posiada takie same umiejętności, wiedzę i kompetencje społeczne, co osoba z dualnym wykształceniem niemieckim.

Brak równoważności – nieuznanie kwalifikacji.

Zachodzi, gdy kwalifikacja kandydata w znacznym stopniu odbiega od wymogów niemieckiej kwalifikacji.

Kandydat zostaje o tym pisemne powiadomiony. Lokalny urząd ds. doradztwa zawodowego konsultuje z nim dalsze kroki. Kandydat ma możliwość podejścia do egzaminu zewnętrznego lub podjęcia działań uzupełniających, takich jak okres adaptacyjny lub zaliczenie testu w późniejszym terminie.

Kandydat ma prawo odwołać się od wydanej decyzji oraz podjąć określone kroki prawne. W rezultacie możliwe jest, aby inna instytucja (izba rzemieślnicza lub izba gospodarczo-przemysłowa) zweryfikowała wydaną decyzję.

8. Zasoby kadrowe

8.1. Doradcy

Doradcy muszą przede wszystkim mieć:

  • wykształcenie wyższe,
  • doświadczenie w doradztwie zawodowym,
  • szeroką wiedzę na temat struktur edukacyjnych i instytucjonalnych oraz na temat federalnej ustawy o uznawaniu,
  • rozwinięte kompetencje komunikacyjne i międzykulturowe.

Te ostatnie mają duże znaczenie, ponieważ od doradcy oczekuje się otwartości oraz odnoszenia się z szacunkiem do kandydata i jego sytuacji życiowej. Postawa doradcy powinna być wolna od wszelkich uprzedzeń.

Zadaniem doradcy jest praca zorientowana na rozwiązywanie problemów oraz holistyczne zrozumienie sytuacji kandydata.

Doradca ma obowiązek przeprowadzić kandydata przez proces uznawania, bazując na jego dotychczasowych doświadczeniach zawodowych, oraz przygotować go do ewentualnej „analizy umiejętności”. W tym czasie odpowiada za rzetelne i jasne poinformowanie kandydata o procedurach i ich konsekwencjach.

8.2. Asesorzy

Asesorzy muszą:

  • być specjalistami w danym zawodzie z przynajmniej trzyletnim doświadczeniem w zakresie niemieckiej kwalifikacji, która jest podstawą procesu uznawania,
  • być przedstawicielami odpowiedniego dla danej branży podmiotu (np. izby rzemieślnicza) z przynajmniej trzyletnim doświadczeniem w pracy na obszarze ekonomii, administracji lub edukacji,
  • posiadać kompetencje komunikacyjne i międzykulturowe,
  • posiadać wiedzę z zakresu identyfikowania kompetencji,
  • być biegli w ocenianiu efektów uczenia się,
  • znać wymogi organizacyjne dla przeprowadzenia weryfikacji,
  • znać wszelkie regulacje dotyczące kształcenia i szkolenia w zakresie niemieckiej kwalifikacji, która jest podstawą procesu uznawania.

9. Warunki organizacyjne i materialne

9.1. Ramy czasowe

Formalnie proces uznawania powinien zakończyć się w ciągu 3 miesięcy. W praktyce ramy czasowe zależą od tego, czy dokumentacja jest kompletna, czy informacje na temat dotychczasowego wykształcenia kandydata są wyczerpujące oraz czy konieczne jest przeprowadzenie „analizy umiejętności”.

Ponieważ poszczególne etapy mogą mieć miejsce w różnych podmiotach, należy też wziąć pod uwagę czas przeznaczony na przetworzenie dokumentów przez kolejne instytucje.

9.2. Warunki organizacyjne i materialne

Zasoby konieczne w ramach „analizy umiejętności” zależą od kwalifikacji. W przypadku kwalifikacji stolarza obejmują np.:

  • materiały potrzebne do zbudowania drewnianej skrzyni (drewno, metalowe łączenia, itp.),
  • maszyny potrzebne do obróbki materiałów i wykonania poszczególnych elementów skrzyni
  • warsztat, w którym zostanie przeprowadzona „analiza umiejętności”.

Ponadto, kandydat musi nosić określone ubranie ochronne w zależności od konkretnego zadania.

10. Finansowanie

Proces uznawania kwalifikacji uzyskanych za granicą jest dla kandydata płatny. Wysokość opłat zależy od wydatków koniecznych do przeprowadzenia procedury. Zazwyczaj mieszczą się one w przedziale 100–3000 euro.

Opłaty obejmują całą procedurę uznawania, w tym ewentualną „analizę umiejętności” (koszt materiałów, pracy ekspertów i wynajęcia warsztatu), końcowy raport oraz przetwarzanie dokumentów (wysyłka, koszty rozmów telefonicznych, tłumaczeń, itd.). Jeśli nie stwierdzono pełnej równoważności kwalifikacji kandydata z odpowiednikiem niemieckim i konieczne jest odbycie kursu przygotowawczego, językowego bądź podjęcie tzw. działań uzupełniających, koszty procesu rosną.

Kandydaci mogą ubiegać się o wsparcie finansowe na pokrycie kosztów w różnych instytucjach. W szczególnych sytuacjach (np. bezrobocia) może je pokryć urząd pracy. Dodatkowo, kraje związkowe Hamburg, Berlin i Badenia-Wirtembergia mają specjalne fundusze dla kandydatów w trudnej sytuacji życiowej. W ramach projektu „Prototyping Transfer” kandydaci mogą otrzymać finansowanie „analizy umiejętności”. Możliwe jest także otrzymanie finansowania od pracodawcy w przypadku, gdy pracodawca wspiera proces uznawania.

11. Ograniczenia/Uwagi

Złożona struktura całego procesu uznawania może być trudna do zrozumienia dla obcokrajowców. Dezorientujący może być zwłaszcza fakt, że za poszczególne etapy procesu są odpowiedzialne różne instytucje. Nie zawsze jest także jasne, jaki jest zakres ich odpowiedzialności. Dla osób nieznających niemieckiego systemu kształcenia zawodowego dodatkową trudność może stanowić uzyskanie informacji o możliwym wsparciu i finansowaniu.

Przeszkodę może stanowić brak umiejętności językowych kandydata, zwłaszcza w  sytuacji, gdy musi opowiedzieć historię swojego życia kilkukrotnie różnym doradcom. Może przy tym zachodzić duża nierównowaga na poziomie merytorycznym i językowym pomiędzy ekspertem a kandydatem, ponieważ doradcy z reguły lepiej orientują się w systemie, znają procedury prawne, a niemiecki jest ich językiem ojczystym.

Należy też zauważyć, że niemieckie dualne kształcenie zawodowe z dużą liczbą praktyk w warsztatach rzemieślniczych jest systemem unikatowym. Może to komplikować uznawanie kwalifikacji uzyskanych w krajach, w których kształcenie zawodowe jest w dużej mierze oparte na nauce szkolnej i z mniejszym udziałem praktyk.

Dodatkowo, wysokie standardy bezpieczeństwa oraz preferowanie formalnej edukacji mogą znacząco utrudnić uznawanie kwalifikacji zagranicznych w Niemczech.

12. Zapewnienie jakości walidacji

12.1. Monitorowanie i ewaluacja ustawy

Ustawa o udoskonaleniu zasad stwierdzania i uznawania kwalifikacji zawodowych zdobytych za granicą jest okresowo ewaluowana.

W rezultacie od 2012 r. do 2017 r. powstały cztery raporty przygotowane przez Ministerstwo Edukacji i Badań Naukowych. Obejmują one oficjalne statystyki dotyczące procedur aplikowania, zmian w prawie oraz zmian w procedurach uznawania. Służą one jako narzędzie stałego monitorowania ustawy.

Ponadto, dwie zewnętrzne instytucje opracowały niedawno raport ewaluacyjny obejmujący analizę zmian po wdrożeniu ustawy w 2012 roku.

Raport ten analizuje wpływ ustawy na inne regulacje prawne oraz na ogólne zasady uznawania kwalifikacji zagranicznych. Koncentruje się on również na wpływie na jednostkę oraz jej integrację na rynku pracy po procesie uznania.

12.2. Zapewnianie jakości „analizy umiejętności”

Aby zapewnić wystandaryzowane procedury uznawania, w całych Niemczech stworzono kilka standardów jakości dla „analizy umiejętności”, które pokrótce przedstawiono poniżej.

Przejrzystość procedur

Już w trakcie doradztwa wstępnego podkreślane są zarówno zalety, jak i ograniczenia procedury uznawania. W wypadku, gdy konieczne jest przeprowadzenie „analizy umiejętności”, kandydat jest informowany o etapach procesu, czasie jego trwania, kosztach i konsekwencjach uczestnictwa bądź absencji. Co więcej, ma możliwość wcześniejszego skontaktowania się z ekspertem w celu omówienia wymagań dotyczących „analizy umiejętności” oraz dopiero wtedy podjąć decyzję o przystąpieniu do niej.

Zasada podwójnej kontroli

Zasada ta oznacza, że asesor ocenia pracę kandydata w trakcie „analizy umiejętności” wraz z drugim obserwatorem. Dzięki temu powinna być zapewniona obiektywność procedury.

Wymagania dotyczące asesorów

Eksperci zaangażowani w „analizę umiejętności” muszą spełnić jasne warunki dotyczące wykształcenia, doświadczenia zawodowego oraz kompetencji.

Szkolenie dla asesorów

Przed przeprowadzeniem „analizy umiejętności” asesorzy muszą wziąć udział w szkoleniu. Obejmuje ono zagadnienia związane z przygotowaniem (np. zadań praktycznych, kryteriów oceny), przeprowadzeniem oraz oceną wyników „analizy umiejętności”.

Metody

Metody stosowane w trakcie „analizy umiejętności” powinny być dopasowane do potrzeb kandydatów. W celu zachowania ogólnokrajowych standardów metody muszą być wybrane spośród określonych w ustawie.

Dokumentowanie przebiegu procedury  

Aby zapewnić obiektywność oceny, kompetencje, które będą sprawdzone podczas analizy umiejętności, muszą być uprzednio zoperacjonalizowane przez asesorów.

W tym celu formułuje się kryteria oceny, dopasowane do zastosowanych metod weryfikacji i zadań, jakie będzie wykonywać kandydat. Obserwacje są następnie notowane w ustrukturyzowany sposób w specjalnym formularzu. Pozwala to asesorom skoncentrować się na konkretnych działaniach kandydata, a następnie na osiągniętym rezultacie pracy. Jednocześnie umożliwia udokumentowanie przebiegu „analizy umiejętności”. Asesorzy mają dostęp do wzorcowych formularzy i protokołów końcowych.

Otwartość

W celu uwzględnienia pochodzenia kandydata oraz systemu, w którym się kształcił, asesorzy muszą być otwarci na różne sposoby wykonywania zadań i rozwiązywania problemów.

Język

Ponieważ język niemiecki jest językiem obcym dla większości kandydatów, zadania muszą zostać sformułowane w sposób jasny i prosty. Kandydaci mogą korzystać ze słowników bądź poprosić o wyjaśnienie poszczególnych pojęć.

W trakcie weryfikacji kandydat powinien się wykazać przede wszystkim umiejętnością wykonania najistotniejszych czynności dla określonej kwalifikacji; umiejętności językowe powinny być ważne tylko wtedy, gdy jest to konieczne dla realizacji zadania.

12.3. Zapewnienie jakości w instytucjach prowadzących proces uznawania

Na proces uznawania kwalifikacji zagranicznych mogą mieć wpływ wewnętrzne systemy zapewniania jakości w podmiotach prowadzących doradztwo i weryfikację.

Na przykład, lokalny urząd ds. doradztwa zawodowego w Bremie stworzył wewnętrzne wytyczne dla doradców.

Co tydzień odbywają się tam spotkania w celu omówienia poszczególnych przypadków. Na bieżąco prowadzone są także analizy zakończonych postępowań.

Ponadto, w celu regularnego usprawniania procesów, urząd wdrożył własny system zarządzania jakości, obejmujący ustalanie harmonogramu spotkań z kandydatami, obecności w Internecie czy też regularnych spotkań zespołu doradców.

13. Kontekst funkcjonowania dobrej praktyki

Proces uznawania na mocy Ustawy o udoskonaleniu zasad stwierdzania i uznawania kwalifikacji zawodowych zdobytych za granicą jest realizowany głównie na poziomie lokalnym. W przypadku kwalifikacji „stolarza”, identyfikowanie efektów uczenia się (czyli doradztwo wstępne) może zachodzić w specjalnych punktach doradczych. „Analiza umiejętności” przebiega w izbach rzemieślniczych. Poniżej przedstawiono sytuację instytucjonalną w Bremie.

Za doradztwo wstępne odpowiada Ośrodek ds. Uznawania Kwalifikacji - lokalny urząd ds. doradztwa zawodowego, który jest jednostką Izby Pracy w Bremie. Oficjalnie podlega on Senatorowi ds. Gospodarki i Portów Wolnego Hanzeatyckiego Miasta Brema, czyli władzy publicznej.

Proces uznawania kwalifikacji oraz „analizę umiejętności” w przypadku stolarza prowadzi Izba Rzemieślnicza w Bremie. Jest ona spółką publiczną, zatrudniającą 35 pracowników. Odpowiada za wszystkich rzemieślników w kraju związkowym Brema. Zrzesza ok. 31 tys. pracowników w około 5 tys. warsztatów rzemieślniczych.

Jej zadaniem jest reprezentowanie interesów rzemieślników wobec polityków i administracji publicznej. Ponadto, w imieniu Federalnej Republiki Niemiec prowadzi rejestr rzemieślników i rejestr osób uczących się w rzemiośle. Ma również obowiązek regulowania i nadzorowania kształcenia zawodowego, m.in. ustala panel egzaminatorów w zakresie kształcenia zawodowego w Bremie. Dodatkowo, Izba oferuje indywidualne konsultacje dla wszystkich pracowników warsztatów rzemieślniczych (oraz osób rozpoczynających pracę) w zakresie zarządzania, zakładania start-upów, szkoleń i edukacji.

Izba w Bremie Należy do Niemieckiej Izby Rzemiosła, która jest stowarzyszeniem parasolowym dla wszystkich 54 izb rzemieślniczych w Niemczech i reprezentuje ich wspólne interesy. Co więcej, Izba Rzemieślnicza w Bremie należy do Niemieckiej Konfederacji Rzemiosła, wraz z 54 izbami rzemieślniczymi i 38 centralnymi stowarzyszeniami zawodowymi oraz znaczącymi organizacjami gospodarczymi i badawczymi sektora rzemieślniczego w Niemczech. Konfederacja reprezentuje wspólne interesy we wszystkich fundamentalnych kwestiach związanych z polityką dotyczącą rzemiosła w niemieckim parlamencie, rządzie federalnym oraz innych centralnych organach, m.in. w komórkach Unii Europejskiej.

Federalna ustawa o uznawaniu, która reguluje proces uznawania zagranicznych kwalifikacji w Niemczech, jest aktem prawnym szczebla federalnego. Należy do zakresu odpowiedzialności Federalnego Ministerstwa Edukacji i Badań Naukowych. Z prawnego punktu widzenia podlega ona prawu sektorowemu: jest ważna wtedy, gdy nie ma innych regulacji w prawie sektorowym. Ustawa o uznaniu dotyczy obecnie ok. 450 zawodów i ok. 350 profesji związanych z nauczaniem i szkoleniem. Prawo do wszczęcia na jej podstawie procesu uznawania mają zarówno obywatele Niemiec, jak i obcokrajowcy.

Dalsze informacje dot. działalności instytucji związanych z uznawaniem kwalifikacji można uzyskać na poniższych stronach internetowych:

  1. Sieć „Integracja przez Kwalifikacje”:
  2. Rządowy portal informacyjny dotyczący uznawania zagranicznych kwalifikacji zawodowych w Niemczech:
  3. Centralna instytucja zajmująca się walidacją kwalifikacji zawodowych z zakresu handlu i przemysłu:
Wróć na górę